Poza BMI: Dlaczego procentowa zawartość tkanki tłuszczowej może być lepszym wskaźnikiem otyłości

BMI od dziesięcioleci jest standardową miarą używaną do definiowania nadwagi i otyłości. Jest proste, szybkie i szeroko stosowane w warunkach klinicznych. Jednak nowe badania nad szacowaniem składu ciała sugerują, że przejście od BMI do bardziej bezpośrednich miar, takich jak procent tkanki tłuszczowej (BF%), może poprawić ocenę i zarządzanie otyłością (Potter i in., 2024).

Ten artykuł wyjaśnia różnicę między BMI a BF%, dlaczego BF% może być dokładniejsze oraz co nowe progi BF% mogą oznaczać dla definiowania nadwagi i otyłości.

Szybka definicja: BMI vs BF%

BMI (Wskaźnik masy ciała)

Wskaźnik masy do wzrostu używany do klasyfikacji stanu wagi.

BF% (Procent tkanki tłuszczowej)

Miara, ile procent twojego ciała stanowi tłuszcz.

To nie to samo. Dwie osoby mogą mieć takie samo BMI, a bardzo różną kompozycję ciała.

 

Sekcja 1: Zrozumienie BMI

BMI oblicza się, dzieląc masę ciała osoby w kilogramach przez kwadrat jej wzrostu w metrach (kg/m²) (National Heart, Lung, and Blood Institute, 2023).

Kategorie BMI stosowane w praktyce klinicznej:

Niedowaga: BMI < 18,5

Waga prawidłowa: BMI 18,5–24,9

Nadwaga: BMI 25–29,9

Otyłość: BMI ≥ 30

Specjaliści ds. zdrowia często używają BMI jako narzędzia przesiewowego do oszacowania tkanki tłuszczowej i oceny ryzyka zdrowotnego związanego z wagą. Jest wygodne, ale ma istotne ograniczenia (Nuttall, 2015).

Gdzie BMI może zawodzić

1. Nie rozróżnia masy tłuszczowej od masy mięśniowej lub kostnej.

2. Nie odzwierciedla, gdzie tłuszcz jest magazynowany w ciele.

3. Może być mniej dokładne dla sportowców, osób starszych lub niektórych grup etnicznych.

Dlatego BMI może błędnie klasyfikować osoby. Ktoś z dużą masą mięśniową może zostać oznaczony jako z nadwagą lub otyły, mimo niskiego poziomu tkanki tłuszczowej. Inna osoba może mieścić się w „normalnym” zakresie BMI, mając jednocześnie wysoki poziom tkanki tłuszczowej i związane z tym ryzyko zdrowotne.

Kluczową krytyką jest także aspekt historyczny. BMI zostało wprowadzone prawie dwa wieki temu przez belgijskiego matematyka i nie było pierwotnie zaprojektowane jako narzędzie diagnostyczne w medycynie.

Jak duża może być ta różnica?

Niedawne badanie Visaria i in. (2023) porównało częstość występowania otyłości za pomocą BMI i BF% i wykazało uderzającą różnicę:

Według BMI: 36% dorosłych sklasyfikowanych jako otyli

Według BF%: 74% dorosłych sklasyfikowanych jako otyli

 

Sekcja 2: Argumenty za procentem tkanki tłuszczowej (BF%)

BF% mierzy bezpośrednio proporcję tłuszczu w ciele. Daje jaśniejszy obraz składu ciała, oddzielając masę tłuszczową od masy beztłuszczowej. Praktyczne metody szacowania BF% stają się coraz bardziej dostępne i dokładne, w tym: Analiza impedancji bioelektrycznej (BIA)

BIA szacuje masę tłuszczu, wysyłając przez ciało niski prąd elektryczny i analizując, jak przechodzi on przez różne tkanki (Lyons-Reid i in., 2020).

Pomiary fałdów skórnych

Ta metoda wykorzystuje kalipery do pomiaru grubości fałdów skórnych w różnych miejscach, aby oszacować tłuszcz podskórny (Silveira i in., 2020).

Skan DEXA (dwuwiązkowa absorpcjometria rentgenowska)

DEXA wykorzystuje niskodawkowe promieniowanie rentgenowskie do rozróżnienia kości, tkanki tłuszczowej i masy beztłuszczowej. Zapewnia precyzyjne pomiary BF% i gęstości kości (Chaves i in., 2022; Laskey, 1996).

Sekcja 3: Nowe progi BF% dla nadwagi i otyłości

Najnowsze badania sugerują klinicznie istotne progi BF% dla nadwagi i otyłości mogą wynosić:

Dla mężczyzn

Nadwaga: 25% tkanki tłuszczowej

Otyłość: 30% tkanki tłuszczowej

Dla kobiet

Nadwaga: 36% tkanki tłuszczowej

Otyłość: 42% tkanki tłuszczowej

Te progi odzwierciedlają różnice w składzie ciała oparte na płci i mają na celu lepsze uchwycenie niezdrowego nagromadzenia tłuszczu (Potter i in., 2024).

Sekcja 4: Dlaczego BF% może być lepszą miarą

Bardziej bezpośredni pomiar

BF% mierzy sam tłuszcz, który jest tkanką najbardziej powiązaną z wieloma ryzykami związanymi z otyłością.

Bliższe powiązanie z wynikami zdrowotnymi

Progi BF% są powiązane z częstością występowania zespołu metabolicznego, kluczowej choroby współistniejącej związanej z otyłością, obejmującej ryzyko sercowo-naczyniowe.

Bardziej spersonalizowany

BF% uwzględnia różnice w masie mięśniowej i składzie ciała, których BMI nie potrafi.

Progi specyficzne dla płci

Mężczyźni i kobiety mogą być oceniani za pomocą progów odzwierciedlających rzeczywiste różnice biologiczne.

Bardziej skoncentrowany na zdrowiu

BF% jest bardziej powiązany z wynikami takimi jak ryzyko kardiometaboliczne, które jest bezpośrednio wpływane przez nadmiar tkanki tłuszczowej.

Sekcja 5: Ograniczenia, o których należy pamiętać

Brak uniwersalnego globalnego porozumienia

Nie ma jeszcze pełnej zgody co do progów BF% w różnych populacjach.

Zróżnicowanie ze względu na wiek i płeć

Procentowa zawartość tkanki tłuszczowej zmienia się naturalnie z wiekiem i różni się w zależności od płci, co może wymagać oddzielnych zakresów referencyjnych.

Czułość pomiaru

Niektóre metody, zwłaszcza BIA, są wpływane przez nawodnienie, ostatni posiłek i aktywność fizyczną, co może wpływać na dokładność pomiaru.

Podsumowanie

Najnowsze dowody sugerują, że przejście z BMI na BF% może być dużym krokiem naprzód w definiowaniu i zarządzaniu nadwagą i otyłością. Przy proponowanych progach 25% i 36% BF dla nadwagi u mężczyzn i kobiet oraz 30% i 42% dla otyłości, specjaliści ds. zdrowia mogą oferować bardziej precyzyjne, spersonalizowane strategie leczenia otyłości.

W miarę jak narzędzia do oceny składu ciała stają się coraz lepsze i bardziej dostępne, procentowa zawartość tkanki tłuszczowej (BF%) jest coraz częściej uznawana za preferowaną miarę do oceny i zarządzania otyłością (Potter i in., 2024).

Bibliografia

Chaves, L.G.C. de M., i in. (2022). Ocena składu ciała za pomocą densytometrii całego ciała: co radiolodzy powinni wiedzieć. Radiologia Brasileira, 55, 305–311. doi:10.1590/0100-3984.2021.0155-en.

Jayedi A, i in. (2020). Centralna otyłość a ryzyko śmiertelności ze wszystkich przyczyn: systematyczny przegląd i meta-analiza dawka-odpowiedź 72 prospektywnych badań kohortowych. BMJ. 2020;370.

Laskey, M.A. (1996). Dwuwiązkowa absorpcjometria rentgenowska i skład ciała. Nutrition, 12(1), 45–51. doi:10.1016/0899-9007(95)00017-8.

Lyons-Reid, J., i in. (2020). Bioelektryczna analiza impedancji — łatwe narzędzie do ilościowej oceny składu ciała u niemowląt? Nutrients, 12(4). doi:10.3390/nu12040920.

National Heart, Lung, and Blood Institute (2023). Oblicz swój BMI.

Nuttall, F.Q. (2015). Wskaźnik masy ciała. Nutrition Today, 50(3), 117–128. doi:10.1097/nt.0000000000000092.

Potter, A.W., i in. (2024). Definiowanie nadwagi i otyłości na podstawie procentowej zawartości tkanki tłuszczowej zamiast wskaźnika masy ciała. The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, dgae341. doi:10.1210/clinem/dgae341.

Silveira, E.A., i in. (2020). Ocena procentowej zawartości tkanki tłuszczowej za pomocą równań fałdów skórnych, bioimpedancji i densytometrii u osób starszych. Archives of Public Health, 78(1). doi:10.1186/s13690-020-00449-4.

Visaria, A., i in. (2023). Prewalencja otyłości na podstawie procentowej zawartości tkanki tłuszczowej vs. wskaźnik masy ciała. Prezentacja na ENDO 2023, coroczne spotkanie Endocrine Society, Chicago, IL.